محمد الريشهري

107

علم و حكمت در قرآن و حديث ( فارسى )

بلكه نزديك شدن به كمال مطلق است . پيامبران نخستين پله اين نردبان را بنا نهادند و وظيفه انسان است كه پله دوم را بسازد و امّا نردبان سوم بر خداى متعال است كه آن را كار گذارد . 1 حكمت نظرى حكمت نظرى مقدمه اى علمى براى رسيدن به هدف اعلاى انسانى است . از ويژگيهاى اين حكمت آن است كه قابل تعليم و تعلّم است و يكى از انگيزه هاى اساسى بعثت پيامبران به شمار مى رود كه قرآن كريم طىّ آيات متعدد بدان پرداخته است : خداوند مى فرمايد : « يقينا [ خدا ] بر مؤمنان در برانگيختن فرستاده اى از ايشان بر مؤمنان منّت نهاده است كه آيات خود را برايشان بخواند و آنها را پاكيزه گرداند و بديشان كتاب و حكمت بياموزد ؛ هر چند پيش از آن در گمراهى آشكارى بسر برده باشند » « 1 » حكمت نظرى كه بر آن عقل نظرى اطلاق مىشود ، از ديدگاه قرآن شامل همه معارف اعتقادى و اخلاقى و عملى مى گردد كه آدمى را به سوى زندگانى پاكيزه رهنمون مىشود و به غايت خلقتش نزديك مى گرداند . از اين روست كه قرآن كريم پس از ارائه امور گوناگون در عرصه هاى اعتقادى و اخلاقى و عملى ، همه آنها را حكمت دانسته و فرموده است : « ذلِكَ مِمَّا أَوْحى إِلَيْكَ رَبُّكَ مِنَ الْحِكْمَةِ » « 2 » . « اينها از حكمت هايى است كه پروردگارت به تو وحى كرده است » .

--> ( 1 ) آل عمران : 164 ، و بنگريد بقرة : 129 و 151 ، جمعة : 2 . . ( 2 ) اسراء : 39 .